Jón Hnefill Jakobsson

Vorið 2007 útskrifaðist ég með diploma í multimedia design & communication við Københavns Tekniske Skole (nú Københavns Erhvervsakademi). Útskriftarverkefnið vann ég ásamt tveimur öðrum samstúdentum mínum sem að ég hafði unnið með önnina áður og eftir þó nokkra leit varð niðurstaðan sú að vinna með Avenue Hotel í Kaupmannahöfn að því að endurhanna heimsíðu hótelsins. Við fengum 11, eða næst hæstu einkun fyrir verkefnið (þá var ennþá gefið samkvæmt gamla einkunnarkerfinu víðs vegar í Danmörku, þar sem að 13 var hæsta mögulega einkun) og vorum að vonum hæst ánægðir með árangurinn.

Hótelið vildi hins vegar halda áfram samstarfi við okkur, þannig að úr varð að ég setti á fót fyrirtæki í kringum freelance vinnu af þessu tagi, Fyrirtækið fékk nafnið JAM Digital og fæddist opinberlega þann 19 september 2007. JAM nafnið var fengið með því að taka fyrsta stafinn í nöfnum okkar þriggja, Jón, Alessandro og Mihai.

Fyrirtækið er ennþá starfandi í dag, en með öðrum formerkjum þó. Alessandro og Mihai fluttu erlendis og í staðinn ég fékk nokkra vaska Íslendinga með mér í lið við reksturinn, ásamt því að hafa stórt og gott network af fólki sem að við getum fengið í einstaka verkefni með okkur þegar að við þurfum auka mannskap.

Stærsta vandamálið við fyrirtækjareksturinn hefur þó ekki verið verkefnastaðan. Öðru nær. Nei, stærsta vandamálið hefur verið að koma upp almennilegri heimasíðu fyrir fyrritækið. Lénið sjálft var skráð og keypt sumarið 2007, nokkrum vikum áður en fyrirtækið var formlega stofnað. Það var þó ekki fyrr en í maí 2010, þremur árum á eftir áætlun, sem að það er komin upp alvöru heimasíða og kerfi til þess að skipuleggja verkefni og bókhald í kringum fyrirtækið.

Case in point: svona leit heimasíðan út í september 2007.

Eins og sjá má, var metnaðurinn fyrir því að hafa sterka veru á internetinu alveg gríðarlega mikill. Ég meina, það er ekki eins og að við værum að gera grín að heimasíðum annarra fyrirtækja og tala um hversu mikið betur við gætum auðvitað gert þetta… (svo að ég komi því á framfæri þá hefur viðhorfið hjá okkur breyst mikið síðan þá).

Heimasíðan hélst með nokkurn veginn svipuðu útliti næstu 3 árin. Það var þó ekki vegna metnaðarleysis eða leti (ok kannski smá leti) heldur aðallega vegna þess að við gátum ómögulega komið okkur saman um hvernig að síðan ætti að líta út og hvað ætti að vera á henni. Málið er nefninlega að þegar kemur að hönnun, útliti eða virkni heimasíðu (og reyndar flest allri margmiðlunar vinnu) þá hafa allir og ég meina ALLIR í kringum þig skoðun á því hvernig hún á að líta út, hvað á að vera á henni og hvernig notendur eiga að finna þær upplýsingar sem að eru á henni. Rökstuðningurinn sem að þú kemur með fyrir vinnunni þinni og ákvarðanatökunni í kringum hana, verður einhverra hluta vegna að aukaatriði gagnvart “tilfinningu” annarra fyrir því sem að þú skapar.

Það, og að við höfum haft meira en nóg að gera við að búa til heimasíður fyrir aðra. Eins þversagnarkennt og það nú annars hljómar.

Í öllu falli endurspeglar síðan sem að við erum með uppi í dag það sem að við stöndum fyrir og hverjir styrkleikar okkar og hæfileikar eru. Heimasíða JAM Digital lítur svona út í dag:

Það er Carlos Alomar sem að á heiðurinn að útlitshönnunni á bakvið nýju síðuna, Kristín Guðmundsdóttir hannaði öll icons og ég sá um alla kóðunina og notendaviðmótið. Síðan tók um hálft ár í vinnslu, þ.e. þangað til fyrsta hugmyndin leit dagsins ljós og þangað til hún fór live í lok maí sl.

Ferlið þessi þrjú ár frá því að ég stofnaði fyrirtækið hefur verið alveg ofboðslega lærdómsríkt, þó kannski sérstaklega sl. hálft ár, eða frá því að nýja hönnunin leit dagsins ljós og þangað til að hún varð að veruleika á vefnum. Þetta er í fyrsta skipti sem að ég reyni fyrir mér í fyrirtækjarekstri og ýmsir veggir sem að ég hef þurft að reka mig á og lexíur sem að hafa fylgt í kjölfarið. T.a.m. að háir draumar um velgengni á því sviði sem að þú starfar við eiga ósköp lítið skylt við raunveruleikann sem að fylgir því að reka fyrirtæki og lifa af dagdaglega. Ég játa fúslega að það virðist kannski ofboðslega rómantískt að vera þinn egin yfirmaður og lifa á núðlum einstaka mánuði á ári á meðan að þú ert að tryggja þér verkefnastöðu og byggja upp reksturinn, en þegar að þetta er orðið regla frekar en undantekningar þá verðuru að taka því sem vísbendingu um að þú þurfir að endurskoða vinnuaðferðirnar hjá þér og það viðskiptamódel sem að þú hefur tileinkað þér. Ég lít svo að það sé ekkert “ef” eða “kannski” partur af jöfnunni í því sambandi. Annaðhvort virka aðferðirnar hjá þér eða ekki. Ef að þær virka ekki þá verður einfaldlega að prófa aðrar nálganir þangað til að þú finnur þá sem að virkar best fyrir þig og þann rekstur og/eða verkefni sem að þú ert að reyna að skipuleggja (þú getur að sjálfsögðu farið í “blame games” og reynt að fría þig ábyrgð á því sem að þú segir og gerir og það sem að þú kýst að standa fyrir, en þá ertu líka að fresta því að takast á við raunverulega vandamálið. En það er jú valkostur líka).

Í dag er fyrirtækjareksturinn á bakvið JAM Digital aukavinna hjá öllum sem að honum koma með einum eða öðrum hætti; einskonar virtual organization sem að samanstendur af freelancers. Þetta er vissulega krefjandi áhugamál að hafa sem aukavinnu, og tekur oftar en ekki frá okkur ómanneskjulega mikið af bæði tíma og orku (að ég tali nú ekki um þann tímafjölda sem að við höfum lagt í að koma sjálfu fyrirtækinu á fót).

En á meðan að við njótum þess öll að vinna að þessu, og höfum öll ástríðu fyrir því sem að við gerum, þá er það 150% þess virði að halda þessu áfram

Mér finnst eftirfarandi tilvitnun alltaf eiga jafn vel við og vera lýsandi fyrir ferlið sem að á sér stað þegar að kemur að freelance vinnu og/eða fyrirtækjarekstri: “I don’t suffer from insanity. I enjoy every minute of it”. – Höf. ókunnur.

Slóðin á heimasíðu JAM Digital er: www.jamdigital.dk

Eric Schmidt, forstjóri Google, í viðtali á Fox Business:

Það er tvennt sem að hjó sérstaklega eftir í viðtalinu. Schmidt talar annars vegar um að endurtaka ekki mistökin sem að Microsoft gerðu fyrir 10 árum og hins vegar þá stefnu Google að setja sér ákveðin mörk þegar að kemur að söfnun og geymslu upplýsinga.

Hvað varðar fyrri punktinn, geri ég ráð fyrir að hann sé þarna að vísa í útgáfu Windows 98 og þá stefnu Microsoft að láta eigin hugbúnað fylgja sem órjúfanlegan part af stýrikerfunum sínum; stefnu sem að nú er að mestu leiti liðin undir lok með útgáfu Windows 7. Ég segi að mestu, vegna þess að það að setja inn möguleika á að fjarlægja eitthvað er ekki það sama og að gefa notendum val um hvað þeir vilja hafa í stýrikerfinu til þess að byrja með.

Seinna atriðið finnst mér ekki síður áhugavert, þar eð Schmidt kemur inn á umræðu sem að hefur verið að færast í aukana undanfarna áratugi, og þá kannski sérstaklega með tilkomu Google á markaðinn; þ.e. hversu miklum upplýsingum er löglegt (og siðlegt) að safna, hver á raunverulega þessar upplýsingar og upp að hvaða marki má nota þær ?

Það væri svo efni í sérpistil út af fyrir sig að brjóta viðfangsefnið frekar niður, en ég ætla að láta nægja í bili að vísa þennan fyrirlestur Schmidt sem að hann hélt á sameiginlegri ráðstefnu Google og Pittsburgh Technology Council þann 23 september sl. í Pittsburgh, PA.

Google býður upp á ógrynnin af tólum og tækjum fyrir notendur sína. Hluti af starfinu mínu er t.a.m. að fylgjast með 0g safna gögnum fyrir kúnnana mína þannig að þeir geti séð heimsóknir á síðurnar hjá sér yfir ákveðið tímabil, hvaða leitarorð skiluðu flestum heimsóknum til þeirra og hvaða síður eru að skila mestum fjölda heimsókna.

Í seinni tíð hafa þjónustur eins og Google Trends og Twitter Trends bæst við vopnabúr okkar sem að störfum í þessum bransa, þar eð þær gefa ákveðna mynd af því hvaða leitarorð eru líkleg til þess að skila sem flestum niðurstöðum og þær gefa líka vísbendingar um hvernig hegðun fólks á netinu er stöðugt að breytast eftir því sem netið stækkar og breytist.

Annað sem að er áhugavert í þessu samhengi er að skoða gögn yfir hvenær tiltekið orð kemur fyrst fram í leitarniðurstöðum og hvenær að það nær hámarki. Google Trends gefur líka upplýsingar um í hvaða borgum niðurstöðurnar koma oftast fram, tungumál þeirra sem að leita eftir þeim og í hvaða löndum þau eru vinsælust. Í stuttu máli eru þjónustur af þessu tagi gullnáma þeirra sem að starfa við auglýsingaherferðir, almannatengsl og markaðsherferðir, þar eð það er hægt að nýta þær við rannsóknar vinnu og greiningu. Niðurstöðurnar geta líka gefið ákveðna mynd hvernig umræðan þróast og breytist í samfélaginu.

Ef að þú slærð t.d. inn “Icesave” í Google Trends færðu upp ansi áhugavert safn af gögnum.

IceSave nær hámarki sínu í leitarniðurstöðum á seinni hluta árs 2008 um það leiti sem að bankakerfið fór á hliðina. Það byrjaði að koma fram á seinni hluta 2006 (um það leiti sem að reikningarnir eru stofnaðir í Bretlandi) en dalar svo árið eftir og tekur örlítin kipp í byrjun árs 2008 áður en það nær hámarki sínu í lok sama árs. Það sem að af er þessu ári hefur orðið birst ennþá minna í leitarniðurstöðum Google en árin á undan. Það er líka athyglisvert að orðið birtist oftar íi Hollandi og í hollenskum borgum en í Bretlandi og breskum borgum. Orðið birtist oftar á þessum stöðun en á Íslandi.

Séu niðurstöður skoðaðar fyrir einstaka lönd (drop down box efst til hægri) má sjá að á Íslandi hefur Icesave birst oftar í niðurstöðunum um mitt þetta ár (sem að má líklegast rekja undirritunnar ríkisábyrgðar og umræðunni í kjölfarið) en mánuðina á undan. Það má líka lesa út úr þeim niðurstöðum að Íslendingar vissu nánast ekki af tilvist þessara reikninga fyrir árið 2008.

Það eru til nokkrar leiðir til þess að trakka og fylgjast með Twitter Trends. Dæmið sem að ég nota í þessari færslu er frá síðu sem að heitir Trendistic og býður upp á ágætis sjónræna niðurstöðu af leitarorðum. Sá er hins vegar galli á gjöf njarðar að sú þjónusta getur ekki rakið öll orð jafn langt aftur í tímaröð og t.d. Google Trends getur gert. En sé Icesave slegið inn sést að orðið sveiflast nokkuð á milli daga en virðist hafa náð ákveðnu hámarki þann 2. sept. sl., eða fáeinum dögum eftir að Alþingi samþykkti ríkisábyrgð á Icesave. Þar sést líka að orðið er vinsælla meðal Twitter notenda í Hollandi heldur en t.d. á Íslandi (það getur líka helgast af því að Ísland er ekki jafn framarlega í notkun á samfélagsmiðlum og hinar Evrópuþjóðirnar t.d. – Allavega ekki ennþá).

Þess ber reyndar að geta að Twitter trends fylgja æði oft frétta umfjöllun hverju sinni og geta sérstaklega nýst þeim sem að vilja rekja og fylgjast með þeirri þróun.

Fyrir rúmlega 11 árum eignaðist ég minn fyrsta farsíma; sá var af gerðinni Ericsson A1018 ef að ég man rétt (þetta var áður en að Sony og Ericsson sameinuðu farsíma framleiðslu línurnar hjá sér árið 2001). Meðal helstu eiginleika hans var loftnet sem að þú gast skrúfað af og á eftir hentugleikum auk 10 hringitóna sem að komu með símanum (þar sem að stefið úr Stjána Bláa gnæfði yfir hina í vinsældum).

Þetta var jú fyrir tíma myndavélasíma, Facebook, Twitter, WAP, MMS, tölvupósts í farsímum og GPS. Síminn minnti einna helst á talstöð og þyngdin var eftir því. Ég  fékk auk þess ófáar háðsglósurnar á þessum árum og var margoft spurður hvers vegna í ósköpunum ég þyrfti á svona apparati að halda; Hver ætti svo sem að vilja ná í mann hvenær sem væri og hvað í ósköpunum svona farsíma apparat hefði framyfir gömlu góðu heimasímanna. Needless to say þá er ég ekki spurður að þessu í dag.

Á þessum 11 árum sem að síðan eru liðin, hefur mikið vatn runnið til sjávar í framleiðslu, hönnun og notkunarmöguleikum. Sem betur fer kannski. Farsímar í dag eru ekki aðeins fyrirferðarminni, öruggari og þægilegri í notkun heldur hafa þeir þróast í margmiðlunartæki (e. multimedia device) sem að gera þér kleift að halda utan um öll þín daglegu samskipti, upplýsingar og afþreygingarefni¹. Og þróunin stoppar ekki þar. 3G, qwerty lyklaborð, snertiskjáir, myndvarpar og gps staðsetningartæki eru aðeins örfá dæmi um tækninýjungar sem að eru að slíta barnskónum eða handan við sjóndeildar hringinn.

Sjálfur hef ég átt ógrynnin öll af farsímum í gegnum tíðina; svo marga reyndar að ég hef ekki tölu á þeim lengur. Sá nýjasti í röðinni er Sony Ericsson w995 sem að leysir þar með af Nokia E66 símann minn.

Ég ákvað af þessu tilefni að taka saman lista yfir 10 forrit og vefþjónustur fyrir farsíma sem að eru vel þess virði að skoða nánar. Nánari upplýsingar er að finna á síðunum sjálfum.

1. ZYB. ZYB er vefþjónusta og farsíma forrit sem að gerir þér klefit að vista alla tengiliði úr símaskránni þinni á netinu og þar með að hafa aðgang að upplýsingunum hvar og hvenær sem er. Þú getur líka séð allar nýjustu Facebook stöðu uppfærslurnar og hvar aðrir ZYB notendur eru staðsettir á korti.
2. Tiny Twitter. Fyrir ykkur sem að notið Twitter mikið er hér komið lítið forrit sem að keyrir á flestum tegundum farsíma og gerir ykkur kleift að uppfæra Twitter stöðuna hjá ykkur fljótt og örugglega.
3. YouTube Mobile Application. Forrit til þess að sækja og horfa á myndbönd frá YouTube myndbands hýsingar síðunni.
4. Google Mail. Forrit til þess auðvelda aðgengi að Google tölvupóst þjónustunni. Býður upp á samtals yfirsýn til þess að lesa tölvupósta betur á minni skjám, spam filterar sjá einungis mikilvæg skilaboð on the go, yfirsýn yfir vistaða tölvupósta (drafts) og viðhengi.
5. Goosync.com. Forrit til þess að synca Google Calendar við farsímann þinn. Auðveldar til muna daglega skipulagningu ef að þú notar Google Calendar til þess að halda utan um fundi, mannamót, verkefnavinnu o.s.fr.
6. Zannel.com. Síða sem að býður notendum upp á að uploada ljósmyndum, myndböndum og tónlist og senda á Twitter, Facebook, MySpace, Flickr eða á WordPress og Blogger blogg þjónusturnar.
7. Facebook Mobile. Forrit sem að auðveldar þér til muna að uppfæra Facebook stöðu uppfærslur í gegnum farsímann. Forritið býður m.a. upp á að svara skilaboðum, öðrum stöðu uppfærslum og skrifa á veggi hjá fólki á vinalistanum þínum. Að auki geturðu tekið ljósmyndir á símann þinn og uploadað á Facebook síðuna þína.
8. Free Conference Calls. Þetta forrit gerir nákvæmlega það sem að nafnið gefur til kynna; það gefur notendum möguleika á að hringja ókeypis ráðstefnu símtöl í gegnum Facebook síðuna. Þessi símtöl er hægt að hringja hvar svo sem að þú hefur aðgang að internetinu í gegnum farsímann þinn. Auðvelfar til muna verkefnavinnu í hópnum hjá þér t.a.m. í fjarnámi eða ef að þú ert að leitast eftir ódýrari leiðum til þess að skipuleggja fjarfundi.
9. LiteFeeds.com. Forrit fyrir farsímann þinn sem að syncar og les RSS feedin þín við sambærilegar netþjónustusíður.
10. Mobiseer.com. Síða sem að heldur yfirlit yfir vefsíður sem að keyra vel á farsímum, merktu þær fyrir seinni tíma notkun og byggðu upp þína eigin vefsíðu með öllum uppáhalds linkunum þínum fyrir auðveldara aðgengi. Með bestu bookmark þjónustum fyrir farsíma sem að finnast á markaðinum í dag.

¹· Með afþreygingarefni á ég við ljósmyndir, kvikmyndir, tónlist og flest allt það efni sem að hægt er að vista á stafrænu formi.

Apple hefur ákveðið að leyfa ekki uppfærslu fyrir Tweetie forritið á iPhone símunum og iPod Touch.  Ástæðan ? Jú, samkvæmt Twitter trends greiningu var orðið “Fuck” of mikið notað á meðal Twitter notenda.

Fyrir þá sem að það ekki vita þá er Twitter vefsíða sem að gerir notendum sínum kleift að senda stuttar stöðu uppfærslur, svipaðar þeim sem að er að finna á Facebook.  Helsti munurinn er kannski sá að síðan er byggð í kringum stöðu uppfærslurnar (líka kallað ör blogg eða micro blogging) og býður upp á tengingu þjónustunnar við blogg síður, önnur tengslanet og hugbúnað fyrir tölvur og farsíma.

Twitter trends byggir á svipuðum grunni og Google trends, þ.e. að greina hvaða orðanotkun og orðsamsetning er vinsælust á meðal notenda þjónustuannar. Þó svo að um hafi verið að ræða einangrað tilvik þar sem að orðið “Fuck” var á það meðal þeirra mest notaðu á meðal Twitter notenda (orðið er varla til staðar lengur skv mælingum) , þá virðast Apple hafa séð ástæðu til þess að bregðast við og það af hörku: Uppfærsla 1.3 af Tweetie forritunu verður ekki fáanleg í iTunes búðinni sökum þessa óheflaðs orðbragðs Twitter notenda.

Fyrir utan að vera ritskoðun af verstu sort, þá lýsir þessi ákvörðun Apple ákaflega einkennilegri tengingu við það sem að við hin myndum flokka sem raunveruleika. Mér er t.d. fyrirmunað að sjá hvernig að framleiðendur hugbúnaðar – sem að gerir notednum kleift að tengjast við vefsíðu nota bene – geti talist ábyrgir fyrir orðbragði notenda vefsíðunnar.  Það er svona eins og að halda því fram að Microsoft beri á einhvern ábyrgð á falli bankanna á Íslandi þar sem að einhverjir stjórnendur bankans gætu hafa notað Outlook tölvupóstforritið til þess að senda tölvupósta sín á milli.

Hræðsla Apple við blótsyrði er þó ekki einskorðuð við Tweetie forritið.  Þannig tóku framleiðendur veður hugbúnaðarins Twitter Human Weather eftir því að Apple lokuðu á hugbúnaðinn þeirra í gegnum iTunes búðina eftir að ein athugasemdin við hugbúnaðinn innihélt blótsyrði.  Framleiðendurnir urðu að útbúa síu á viss blótsyrði til þess að fá Apple náðarsamlegast til þess að leyfa sölu á forritinu aftur. M.ö.o. þú mátt blóta þegar að þú talar í iPhone.  Þú mátt bara ekki skrifa blótsyrðin í gegnum hugbúnað annara eða í ummælum um hugbúnað annara í iTunes búðinni.

Google trends veitir markaðfræðingum, félagsfræðingum, vísindamönnum, vefhönnuðum og kerfisfræðingum ómetanlegt safn gagna og tölfræði um hegðun þeirra sem að notast við þjónustu leitarvéla risans. Twitter trends greinir hvaða orð og orðasambönd eru vinsælust á meðal Twitter notenda hverju sinni.  Hérna er svo áhugaverð samanburðar pæling: Hvað ætlu séu margir sem að nota Google dagsdaglega miðað við hversu margir nota Twitter dagsdaglega ? og á sömu nótum: Hversu mikill fjöldi Twitter notenda eiga iPhone eða iPod Touch og hversu hátt hlutfall þeirra skyldu síðan nota orðið Fuck í daglegum Twitter samskiptum ? Þessi tiltekni hópur Twitter notenda er ekki nógu stór markhópur til þess að geta einn og sér haft áhrif á ímynd eða afkomu Apple, sem að aftur gerir viðbrögð fyrirtækisins við blótsyrðunum ennþá furðulegri.

Ég get þó ekki annað en tekið undir orð Dong Ngo hjá CNET: Ef að Apple hafa lokað fyrir uppfærslu á forriti vegna blótsyrða, sem virðist vera raunin ef að eitthvað er að marka þennan Tweetie forritara, hvers vegna þá bara að loka fyrir þessa einu uppfærslu.  Það er ekki eins og að þú getir bara Twitterað blótsyrðin með nýjustu útgáfunni.